Molenbulletins

Omdat  de webstek niet door iedereen wordt gelezen en (nog) niet iedereen donateur is van de SMS en dus het SMS-je niet ontvangt heeft onze Stichting gemeend een bulletin uit te moeten brengen wat per e-mail is rondgestuurd.  De bulletins kunt u ook downloaden: het eerste bulletin, het tweede bulletin  en het derde bulletin .

{mospagebreak title=molenentreprise.nl}Domein molenentreprise.nl actief

Jan Danes, MIO bij Lammert Groenewold, is in zijn werktijd fotograaf. Hij maakt tientallen foto's van de restauratie van de Entreprise en presenteert deze op zijn eigen webstek: www.molenentreprise.nl. Een aanrader!  (Vereist Flash 8 of hoger).

{mospagebreak title=Bouw achtkant}Voortgang bouw achtkant en stelling

Hieronder drie afbeeldingen uit week 13-2009.

Het gat -waar later de pen van een vaste legeringsbalk in past- wordt op maat gefreest.

Het eerste vaste gebint geheel gemonteerd.

De stellingonderdelen liggen gereed om in mei geplaatst te worden.

Bouw bovenachtkant molen Kolham begonnen

Een bovenachtkant wordt eerst in de werkplaats van de molenbouwer bewerkt en in elkaar gezet. Het is dan ook -evenals meer onderdelen aan een molen- als een soort bouwpakket in- en uit elkaar te nemen. Vorige week is men begonnen met het eerste gebint. Het gebint is in tegenstelling tot wat veel mensen denken niet één van de acht velden van een achtkant. Dit type molen kent twee gebinten die in het hart van de constructie staan. De overige vaak zware balken worden hier aan en op bevestigd om uiteindelijk de achtkante constructie te vormen. Hier direct onder op de foto ziet u het eerste gebint liggend op de vloer van de werkplaats. Het bestaat uit twee tegenover elkaar geplaatste achtkantstijlen, waar de drie legeringsbalken (molenaarslatijn) op zijn gelegd. Op deze wijze kan de houtverbinding het best worden uitgetekend en gemaakt. Op de afbeelding daaronder is een tekening te zien van twee gebinten, die bij het maken van de achtkante constructie op de uiteindelijke locatie rechtop zijn gezet. Bij de volgende afbeeldingen komen we hier op terug. Wanneer nodig ook weer met verklarende tekeningen.

Het eerste gebint

De twee gebinten in het hart van de molen. U herkend de constructie uit de foto hierboven. In Groningen wordt het gebint een JUK genoemd.

{mospagebreak title=Hout keuren}

Keuren hout molen Kolham: een verslag

Een verslag van Hans Bergman, molenaar van de Entreprise

Op verzoek van Lammert Groenewold ben ik op 3 maart 2009 naar Eextahaven (Heiligerlee) gegaan om aldaar het hout voor de nieuwbouw te bekijken.

Het eerste wat ik zag toen ik aankwam was het draaiende molentje van Molema. Deze had ik natuurlijk eerder gezien maar nog nooit draaiend. Bij nader onderzoek bleek dat een stagiaire van Molema de opdracht had de molen goed na te zien en ook even te laten draaien. Het was een mooi gezicht dat draaiende molentje en aangezien er een straffe zuidzuidwesten wind stond maakte hij z'n enden ook behoorlijk. “Gaat hij niet te hard?” vroeg een trotse aspirant molenaar. Na hem gerust gesteld te hebben en met de bemoedigende woorden dat hij hier bij de goede baas was voor eventueel herstel, vervolgde ik mijn weg naar binnen, waar ik hartelijk door de molenbouwers Guus Zantinga en Erik Ufkes werd ontvangen.

Even een rondje door de werkplaats gemaakt waar ik al een indrukwekkende partij zeer mooi hout voor onze molen zag liggen! De Smid van Molema was bezig een mooi hek voor een villa van de Blauwe stad te maken. Ook was men bezig met een dubbele "windroos" bestemd voor een Duitse molen. Zoals meestal in Duitsland werd ook dit zeer degelijk gemaakt, en dan te bedenken dat een dergelijk type molen in Nederland bijna niet voorkomt. Petje af. Inmiddels was ook Gijs van Reeuwijk gearriveerd. Hij zou het binnengekomen hout keuren. Ook was er een vertegenwoordiger van de firma PontMeyer bij, die het hout geleverd had. Het bleek dat het hardhout afkomstig was uit Zuid Afrika en in opdracht van de fa. aldaar ter plekke was gezaagd.

Het hout was allemaal in bundels verpakt. Daaromheen zaten mooie planken van ongeveer 1,5 cm dik zodat er geen beschadigingen tijdens het transport zouden optreden. Dat is ook niet gebeurd. Alles zat keurig soort bij soort. Bijvoorbeeld een pakket schoren, mantjes, dekkers, liggers, enzovoort. Alles werd door Van Reeuwijk nagemeten en gecontroleerd. Hij was dik tevreden over kwaliteit en afwerking. Ook het andere Europese hardhout was van prima kwaliteit, eveneens keurig verpakt en voldeed volgens van Reeuwijk ruimschoots aan de eisen. Met name de koningspil was een zeer mooie lariks met een prachtige tekening. Na keuring van alles wat bij Molema in opslag was gebracht, gingen wij samen naar PontMeyer om daar de rest van het bestelde hout te bekijken. Het betrof het zolderhout (vloeren) en de stellingplanken. Dit blijft hier zolang liggen tot Molema het nodig heeft. Alles was keurig verpakt!

Na dit bezoek hebben we nog even wat nagepraat en met de groet: “Tot morgen in het dorpshuis.” (zie bericht over de Informatieavond van 4 maart 2009) weer huiswaarts gegaan. Interessant en mooi!

Keuren hout molen Kolham;

Keuren hout 3 maart 2009

Nieuw hout, kapotte bovenas Kolham

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

{mospagebreak title=De eerste lading Bilinga}

De eerste lading Bilinga

Op 25 februari 2009 kwam de eerste vrachtwagen met een beste lading Bilinga hout voor de Entreprise. Op de foto´s ziet u het hout waar zometeen de staart, schoren, spruiten, de windpeluw, de tafelementen en de stelling van worden gemaakt. Daarnaast liggen een vijftal zakken met deuvels klaar die in het achtkant worden gebruikt t.g.v. de pen en gat verbindingen. Meer hout is onderweg.

Hout

Nog meer hout

Deuvels: voor het achtkant (afmetingen 27mm - 24 mm, 40 cm lang) 700 stuks

{mospagebreak title=De eerste fotos}

Entreprise: eerste foto´s van het herstel !

Wat je hebt belooft, moet je ook doen. Nu de eerste foto´s van het herstel van de Entreprise binnen zijn laten we ze meteen zien ook. De foto´s zijn gemaakt in de werkplaats bij molenmaker Molema in Heiligerlee. Je herkent wellicht nog niet direct een molen, maar de molenkenners onder onze lezers zien onmiddellijk waar deze onderdelen zometeen hun plek krijgen.

Ik kan er niets aan doen, maar bij mij neemt de spanning toe, al had ik verwacht dat de spanning zou afnemen. Na al die jaren van voorbereiding is de opdracht eindelijk verstrekt en komt de Entreprise weer in het zicht. Weg spanning, dacht ik, we gaan nu beginnen. Maar het wordt opnieuw spannend mensen, maar nu op een andere manier. Halen we de planning? Blijven nieuwe tegenvallers uit? Hoe gaat de molen er straks uit zien? Nou ja, dat is van later zorg. Kijk hieronder eerst maar eens mee naar de eerste positieve resultaten.

En het is eerder gezegd: blijf vooral onze website bezoeken als je het project met ons wilt volgen. We hopen deze fototrend te volgen om straks een prachtig plaatjesalbum te hebben!

De foto´s zijn gemaakt in februari 2009 door G. Zantinga en E. Ufkes. 

Traptreden

Trapboom

Trap in aanbouw

Hanetree

Hout dakkisten en ramen

Gereed: hanetree en trappen

{mospagebreak title=Een stukje geschiedenis}
Een stukje geschiedenis:

Molen de Entreprise werd gebouwd in 1906, na het afbranden van een bovenkruier uit 1880 (dit was een van de voormalige walmolens van de stad Groningen). Het achtkant voor de bouw van de ons bekende molen was afkomstig van de uit 1840 daterende vroegere watermolen op de Grote Harksteder polder. Dat was een watermolen met twee vijzels, die qua bouw dus geschikt was om als korenmolen met twee koppels maalstenen dienst te doen. De watermolen was een grondzeiler (dat betekent dat de molen vanaf de grond kan worden bediend) met een vlucht van 76 Groninger voet. Een zogenaamde Groningsche Voet is 0.292197 m1. Omgerekend was dat een diameter van 22,20 m1. Wij kennen de Entreprise met een vlucht van 22,50 m1. Dat scheelt dus niet zo veel. De Entreprise is sinds 1972 eigendom van de Slochter Molenstichting.

Tijdens zijn bestaan wijzigde de molen een paar keer van uiterlijk. Zo was deze oorspronkelijk met hout gedekt; later werd dit vervangen door het zogenaamde ´asfaltpapier´ en sinds 1972 door riet.

De brand:

Op 19 juni 2000 ging de molen verloren. Het vuur, onstaan in de naastgelegen varkenshouderij, sloeg over op het kurkdroge rietdek van de molen. Er was geen redden aan omdat het al weken zeer droog was en de brandweer kampte met onvoldoende aanvoer van bluswater. 

De tussenfase 2000-2008: 

De molenromp bleef behouden en werd provisorisch afgedekt. De Slochter Molenstichting sprak vrijwel onmiddellijk de wens uit de molen weer op te willen bouwen. 

De Kolhamster bevolking onderschreef dit massaal. Een speciale werkgroep van de dorpsvereniging Kolham werd opgezet: de Vrienden van de Entreprise. Zij zamelen onder meer geld in om de herbouw mogelijk te maken. Ook andere particuliere- en overheidsinstanties gaven geld. 

Op 1 juni 2002 werd door de Commissaris van de koningin van de provincie Groningen, Hans Alders, het startsein gegeven voor de herbouw van deze molen. Maar van echt bouwen kwam helaas nog niet veel, de fondsen waren nog niet in voldoende mate beschikbaar.

In 2004 meldde het Dagblad van het Noorden verheugd dat in het najaar van 2004 de herbouw van de molen plaats zou vinden. Onze Stichting had namelijk uiteindelijk toezegging van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg in Zeist gekregen dat de herbouw met rijksgeld gesubsidieerd zou worden. ''We krijgen zeventig procent van de geraamde bouwkosten vergoed'', kon secretaris Lammert Groenewold toen nog melden. De herbouw van de molen werd indertijd op 530.000 euro begroot.

Maar de geldstromen kwamen minder vlot op gang dan door de SMS gehoopt en het duurde het nog tot 13 april 2006, toen eindelijk werd begonnen met het reinigen en opnieuw voegen van de stenen molenromp. Ondertussen probeerde de SMS met alle macht om meer fondsen aan te boren, waarbij de angst was dat tegen de tijd dat we konden aanbesteden de markt alweer hogere prijzen zou (moeten) hanteren. Uiteindelijk werd in 2008 overgegaan tot aanbesteding.

Helaas bleek de vrees gegrond: van de 5 bedrijven die meededen in de aanbesteding kwam zelfs de goedkoopste molenmaker op een aanzienlijk hoger bedrag uit dan begroot.

Het herstel:

Inmiddels is met molenmaker Molema afgesproken dat hij de klus gaat klaren. Om te voorkomen dat we nu weer zouden moeten wachten tot het totaal bedrag volledig is gefinancierd is afgesproken dat de bouw in een aantal fases plaats gaat vinden. De eerste fase is opgedragen in janauri 2009 en betekent dat nog in 2009 de stelling en het bovenachtkant worden geplaatst. De tweede fase betekent het plaatsen van kap, wieken en binnenwerk. Deze fase wordt in 2010 afgerond. In overleg met de molenmaker wordt het nog bestaande materiaal zoveel mogelijk hergebruikt. Denk hierbij een de zware houten delen van de hoofdconstructie en het nodige ijzerwerk. Het bestuur heeft hiertoe besloten om twee redenen: enerzijds is het van belang om het historische materiaal -dat immers uit 1840 dateert- te behouden. Anderzijds is het prachtig om in de herbouwde molen de brand als onderdeel van de levenscyclus te kunnen bekijken in de vorm van diepzwart geblakerde balken. We denken dat dit een indrukwekkend gezicht zal zijn.