Mulder de Maat

18 april 2025, Henk Kloepping

De dag is al een eind op weg als ik Winsum inrij. In de verte had ik al een molen zien draaien - maar die had op beide roeden zelfzwichting. Maar ik zocht 'de andere molen', eentje met ten minste één Oud-Hollandse roe. Een examenkandidaat moet immers zeilen kunnen voorleggen. Vandaag legt "onze" Jacco de Maat zijn molenaarsexamen af. Ik ben uitgenodigd vanwege mijn instructeursrol binnen het GVM. En Jacco is ook mijn leerling. Vandaag komen die twee samen. Zou Jacco slagen?

Er is heel wat aan voorafgegaan. Jacco is nog relatief jong en had bij zijn eerste interesse in molens een druk bestaan: werk, gezin, andere hobby's. Tijd vrijmaken lukte wel eens, maar niet structureel. De reguliere molenaarsopleiding zat er toen niet in. Molengids dan maar. Toch bleef dat wringen.

Maar toen begon de MsMOG met de CEMI opleiding. Die korte, op één molen gerichte opleiding leek Jacco wel wat. Dat was te overzien en de druk op het gezin zou dan kleiner zijn. Verder wilde molenaar en CEMI-instructeur Lex van der Gaag hem wel op vrijdagen op de Windlust ontvangen en kon hij daar een deel van de theorie doen. 

En zo begon dan de "korte" opleiding van Jacco. Op zaterdagmorgen de theorie bij mij, op vrijdagmiddag praktijk bij Lex. Het lukte wonderwel en na 25 weken kon Jacco alle certificaten laten zien die nodig waren en kon hij voor het praktijkexamen. Jacco heeft zijn certificaat KOZZ (#1050001)  op 13 mei 2022 behaald en werkte vanaf dat moment regelmatig op de Windlust. 

Toen de MsMOG een tweede ronde instandhouders op ging leiden, deze keer voor poldermolens, vroeg Jacco of hij nog eens mee mocht doen. Dat mocht. En op 9 december 2023 heeft Jacco zijn tweede instandhouderscertificaat behaald (Jacco de Maat's digitale badge PO OH  (#110002) verifiëren). Hij is daarmee de eerste "CEMI master" bij onze Stichting, zie  Jacco de Maat's digitale Mastersbadge (#115001) verifiëren

Maar nu begon er een heel andere overweging. Een overweging die ons leerteam bewust stimuleert: als je instandhouder bent, is het molenaarsspeldje ook onder handbereik. En zeker als je die "masters" titel hebt behaald. Jacco kreeg er gezonde jeuk van.  Kon hij .. misschien?

Ja, dat kan. Het is dan wel handig dat ik ook GVM instructeur ben.  Natuurlijk was Jacco welkom. En in relatief korte tijd leerden Lex van der Gaag en ondergetekende hem alles wat hij nog niet wist. En dat was eigenlijk niet eens zo veel. En de praktijk zat er na al die jaren instandhouder te zijn prima in. 

Maar is het goed genoeg? Regionaal vonden ze van wel, Jacco deed op 14 december 2024 zijn regionaal examen - en dat ging heel mooi. Zijn maaluren had hij ruim, dus werd het landelijk examen aangevraagd.

En nu is het dan zover.

Als ik mijn auto heb geparkeerd moet ik even nadenken hoe ik ook alweer bij de molen kom. Dat is nog niet zo voor de hand liggend - je staat zo ongeveer boven op de molen maar je kunt er niet komen. Hoe was dat ook weer - o ja, je moet dan via het dorp omlopen. Zo gedacht, zo gedaan, maar al met al ben ik maar nét op tijd. Op de stelling 3 waarnemers (waaronder ik), 3 examinatoren en een notuliste. Drukke boel dus, maar Jacco blijft er rustig onder. Na kennismaking en wat algemene vragen mag hij de molen kruien en aan de draai brengen. Dat gaat prima.

Daarna volgt een intensieve ondervraging op 3 niveau's: de kapzolder, de steenzolder en de koffiezolder (ook wel bekend als maalzolder of stellingzolder). Over de stelling en allerhande sluitingen, over de manier waarop graan tot meel wordt, nog wat over de pellerij. Hoe zit het met vang versteken? Wat smeer je allemaal? Welke kruiwerken ken je? En zo gaat het door.

En dan tenslotte het weer: de weerkaart duiden, het lokale weer en de werking van buien. Jacco houdt zich goed, weet eigenlijk zo goed als alles. 

 Dan is het klaar - en mag hij de stelling op. Oere manne - toch nog even spannend, al weet ik al wel dat het wel goed komt. Tenminste...  nou ..

Maar inderdaad: even later mag Jacco binnen komen en krijgt hij felicitaties, een formulier om in te vullen, speldje en een bos bloemen. En molenaar Lex heeft voor hem "een lexje" gemaakt: het houten sleutelhangertje dat zo handig is omdat je je sleutel nooit kwijtraakt met zo'n ding er aan.

Mooie dag en Jacco rijdt verheugd huiswaarts op de motor. Mulder de Maat, gefeliciteerd!