Les 22
(2026)

Het tandwiel op de vijzelbalk heet het vijzelwiel.

Een waterwiel heeft doorgaans acht plooien.

Er zijn vier kruisarmen in een waterwiel, maar er zijn twee methoden voor het in elkaar werken van de kruisarmen. De eenvoudigste is het halfhouts in elkaar inlaten van de kruisarmen. De andere mogelijkheid is een constructie met spouwarmen. Hierbij bestaan twee kruisarmen uit één stuk, terwijl de andere twee uit twee helften bestaan. Tel je de spouwarmen ook als kruisarm, dan zou je kunnen zeggen dat er zes kruisarmen in een waterwiel voorkomen.

De kammen in een gietijzeren wiel zijn vaak gemaakt van haagbeuk, een taaie en stevige houtsoort die goed samengaat met ijzer.

De kammen op het tandwiel op de vijzelbalk, het vijzelwiel, staan conisch naar buiten gericht. Dit zorgt ervoor dat, samen met de schuine stand van de vijzelbalk, de kammen recht op de kammen van de onderbonkelaar lopen.

De kruisarmen van een waterwiel wijken naar buiten uit na het spiegelgat, waardoor de ruimte voor de plooistukken overal even groot is.

Een waterwiel maakt minder omwentelingen dan de koningsspil omdat er een vertraging is tussen de onderbonkelaar en het waterwiel.

Een sleepluiwerk bestaat uit de luitafel, luiwiel, luias, luitouw en stuurtouw. Soms ook een gaffelwiel met een gaffeltouw.

Met een sleepluiwerk kun je ook afschieten, wat niet mogelijk is met een kammenluiwerk. Hiervoor heb je dan een apart afschietblok nodig.

Het onderdeel met een dierennaam in de Vlaamse vang is de ‘koebout’.

Sabelstuk, kopstuk, schouderstuk, teenstuk en buikstuk.

Sabelstuk, kopstuk, schouderstuk en teenstuk.

De Vlaamse vang begint met het sabelstuk en eindigt met de koebout.

De stutvang begint met een sabelstuk en eindigt met een stut in de stutkamer.

Naast bliksem is de buienwind een groot gevaar tijdens een heftige bui.

Als er een heftige bui met veel wind op je afkomt en je hebt nog maar een paar minuten, zeil dan één end af, zet dit end naar boven, en zet de molen aan de ketting en op de bliksemafleider. Daarna hopen dat het goed gaat.

De vangstukken van zowel de Vlaamse als de Hollandse vang worden door middel van vorkstutten op hun plaats gehouden.

🔝